گوشه هایی ازفاجعه احواز ازنگاه آمار

 چندی پیش در “همایش تخصصی ریزگردها، پایش، اثرات وراهکارهای مقابله با آن” آمارهایی درباره میزان آلودگی خیره کننده هوای شهر احواز در سالهای 1386 و1387 شمسی ارائه شده است. این آمارها در ستون شدت آلودگی نشان می دهد که هوای شهر احواز چندین برابر میزان مجاز آلودگی است. این آمارها گوشه هایی ازفاجعه ای را نشان می دهند که به آرامی سالانه جان هزاران تن از مردم اقلیم احواز را می گیرد.

 

آمار و سوابق آلودگی گرد وغبار احواز در سال­های 1386 و 1387:

جدول شماره(2ـ1) و (2ـ2) آمار دستگاه های سنجش آلودگی هوا را از مرداد ماه سال 86 تا مرداد ماه سال 87 نشان می­دهد در بخش­های بعدی تجزیه و تحلیل کمی و کیفی آمار ارائه می­گردد.

 جدول (2ـ1) گزارش وضعیت کیفیت هوای احواز از تاریخ (30/5/86)تا(28/12/86)

ردیف	روزوقوع آلودگی	تاریخ وقوع پدیده گرد و غبار	حداکثر غلظت گرد وغبار بر حسب میکروگرم برمتر مکعب	شدت آلودگی (مقایسه با حد مجاز)
1	سه­شنبه	30/5/1386	1539	6برابرحد مجاز
2	پنج­شنبه	6/6/1386	2340	9برابرحد مجاز
3	شنبه	9/6/1386	2536	10برابرحدمجاز
4	پنجشنبه	21/6/1386	3686	14برابرحدمجاز
5	چهارشنبه	4/7/1386	424	5/1 برابرحد مجاز
6	یکشنبه	15/7/1386	1886	5/7 برابرحدمجاز
7	دوشنبه	16/7/1386	886	5/3برابرحدمجاز
8	دوشنبه	30/7/1386	3004	5/11برابرحد مجاز
9	شنبه	26/8/1386	553	2برابرحدمجاز
10	سه­شنبه	29/8/1386	1040	4برابرحد مجاز
11	چهارشنبه	30/8/1386	587	5/2برابرحد مجاز
12	جمعه	23/9/1386	3422	13برابرحد مجاز
13	پنجشنبه	29/9/1386	839	2/3برابرحد مجاز
14	شنبه	10/10/1386	498	2 برابرحد مجاز
15	یکشنبه	2/10/1386	511	2برابرحد مجاز
16	یکشنبه	16/10/1386	1851	7برابرحدمجاز
17	پنجشنبه	11/11/1386	2750	5/10برابرحد مجاز
18	جمعه	12/11/1386	1825	7برابرحدمجاز
19	چهارشنبه	17/11/1386	474	8/1برابرحدمجاز
20	دوشنبه	22/11/1386	5721	22برابرحدمجاز
21	جمعه	26/11/1386	1660	4/6برابرحدمجاز
22	شنبه	27/11/1386	1432	5/5 برابرحد مجاز
23	یکشنبه	28/11/1386	1049	4برابرحد مجاز
24	سه­شنبه	30/11/1386	663	5/2 برابرحد مجاز
25	یکشنبه	5/12/1386	547	2برابرحدمجاز

ادامه جدول(2ـ1) گزارش وضعیت هوای احواز از تاریخ (30/586) تا (28/12/86)

ردیف	روز وقوع آلودگی	تاریخ وقوع پدیده گرد و غبار	حداکثر غلظت گرد و غبار بر حسب میکروگرم برمترمکعب	شدت آلودگی (مقایسه با حد مجاز)
26	پنجشنبه	9/12/1386	3300	7/12برابرحدمجاز
27	دوشنبه	13/12/1386	2009	7/7 برابرحدمجاز
28	یکشنبه	19/12/1386	2119	1/8برابرحدمجاز
29	پنجشنبه	23/12/1386	1104	2/4برابرحد مجاز
30	جمعه	24/12/1386	844	2/3برابرحد مجاز
31	یکشنبه	26/12/1386	2110	5/8برابرحد مجاز

جدول(2ـ2) گزارش وضعیت کیفیت هوای احواز از تاریخ (1/1/87) تا (8/5/87)

ردیف	روز وقوع پدیده گردو غبار	تاریخ وقوع پدیده گرد وغبار	حداکثر غلظت گرد وغبار برحسب میکرو گرم بر متر مکعب	شدت آلودگی(مقایسه با حد مجاز)	طول مدت وقوع آلودگی
1	شنبه	3/1/87	1101	4برابرحد مجاز	27ساعت در وضعیت بحرانی
2	یکشنبه	4/1/87	860	3/3 برابرحد مجاز	18 ساعتدر وضعیت بحرانی
3	چهارشنبه	7/1/87	934	5/3برابرحد مجاز	48 ساعت در وضعیت بحرانی
4	پنجشنبه	8/1/87	1401	3/5برابرحد مجاز
5	شنبه	17/1/87	1015	4 برابرحد مجاز	20ساعت در وضعیت بحرانی
6	شنبه	31/1/87	4200	16برابرحد مجاز	56ساعت در وضعیت بحرانی
7	سه­شنبه	10/2/87	1016	4برابرحدمجاز	84ساعت در وضعیت بحرانی
8	چهارشنبه	11/2/87	9360	36برابرحدمجاز
9	پنجشنبه	12/2/87	4736	18برابرحدمجاز
10	شنبه	28/2/87	1234	5برابرحدمجاز	84ساعت در وضعیت بحرانی
11	دوشنبه	6/3/87	3600	14برابرحدمجاز
12	سه­شنبه	7/3/87	890	5/3برابرحدمجاز
13	چهارشنبه	8/3/87	692	5/2برابرحدمجاز

ادامه جدول(2-2) گزارش وضعیت کیفیت هوای احواز از تاریخ(1/1/87)تا (8/5/87)

ردیف	روز وقوع آلودگی	تاریخ وقوع پدیده گرد وغبار	حداکثر غلظت گرد وغبار برحسب میکروگرم برمتر مکعب	شدت آلودگی (مقایسه با حد مجاز)	طول مدت وقوع آلودگی
14	شنبه	11/3/87	590	2/2برابرحد مجاز	240 ساعت در وضعیت بحرانی
15	یکشنبه	12/1/87	507	2برابرحد مجاز
16	دوشنبه	13/3/87	660	5/2 برابرحد مجاز
17	سه­شنبه	14/3/87	630	5/2برابرحد مجاز
18	چهارشنبه	15/3/87	640	5/2برابرحد مجاز
19	پنجشنبه	16/3/87	655	5/2برابرحد مجاز
20	جمعه	17/3/87	587	2/2برابرحد مجاز
21	شنبه	18/3/87	710	3برابرحد مجاز
22	یکشنبه	19/3/87	630	5/2برابرحد مجاز
23	دوشنبه	20/3/87	5740	22برابرحد مجاز
24	پنجشنبه	30/3/87	1254	5برابرحد مجاز	24 ساعت در وضعیت بحرانی
25	دوشنبه	10/4/87	2770	10برابرحد مجاز	96 ساعت در وضعیت بحرانی
26	چهارشنبه	19/4/87	660	5/2برابرحد مجاز	48ساعت در وضعیت بحرانی
27	دوشنبه	24/4/87	1508	6برابر حد مجاز	74 ساعت دروضعیت بحرانی
28	دوشنبه	7/5/87	1590	6برابرحدمجاز	24ساعت در وضعیت بحرانی

تجزیه و تحلیل آمار داده­های کیفیت و کمیت هوای احواز در سال 87ـ86:

با توجه به تجزیه وتحلیل آمار جدول شماره(2ـ1) و (2ـ2) نتایج کمی وکیفی زیر حاصل می­گردد:

ـ در سال 86 تعداد موارد گرد وغبار 31 مورد بوده که با مدت وقوع 2 روزه جمعاً 63 روز آلوده در سال 86 از 30/5/86 تا 29/12/86 به وقوع پیوسته است.

ـ در سال 87 تعداد موارد گرد وغبار 28 مورد بوده که جمعاً  37 روز آلوده در سال 87 از 1/1/87  تا  7/5/87 بوده است.

ـ جمع روزهای آلوده در یکسال از 30/5/86 تا 30/5/87 حدود 100 روز بوده است.

ـ از این 100 روز حدوداً 40 روز در نیمه اول سال 87 و 60 روز در نیمه دوم سال 86 بوده است

ـ حداکثر میزان آلودگی در سال 86 در بهمن ماه(22/11/86) به میزان 5721 میکروگرم در متر مکعب یعنی حدود 22 برابر حد مجاز بوده که این میزان حداکثر در سال 87 با افزایش قابل توجه در اردیبهشت ماه (11/2/87) با میزان 9360 میکروگرم در متر مکعب یعنی حدود 36 برابر حد مجاز بوده که نشان از بحرانی ترشدن پدیده(افزایش 160%) در طول کمتر از 3 ماه دارد که این روند برای سال­های آینده نیز بحرانی­تر     پیش­بینی می­گردد.

ـ حداقل میزان آلودگی در سال 86 در مهرماه (4/7/86) به میزان 424 میکروگرم در متر مکعب بوده که 5/1 برابر حد مجاز بوده ولی حداقل میزان آلودگی در سال 87 با افزایش قابل توجهی درخردادماه 12/3/87 به میزان 507 میکرو گرم در متر مکعب در طول کمتر از 8 ماه حداقل پدیده نیز افزایش 120% داشته که نشان از بحرانی ترشدن حداقل آلودگی بوده و همچنین نشان دهنده این موضوع است که میزان حداقل گرد وغبار روبه افزایش است و در سال­های آینده نیز بحرانی­تر خواهد شد.

ـ در سال 87روزهای آلوده 37 روز بوده که 30 روز آن وضعیت بحرانی(از تاریخ 3/1/87 تا 20/3/87) بوده که منجر به تعطیلی مدارس، تعطیلی پروازها و ادارات شده است.

ـ در سال 86 روزهای آلوده 63 روز بوده که 28 روز آن وضعیت بحرانی(از تاریخ 30/5/86 تا 26/12/86) بوده که منجر به تعطیلی مدارس، تعطیلی پروازها، ادارات و … شده است.

ـ نتایج این تجزیه و تحلیل در جداول 2 تا 4 به ترتیب تحت عنوان جدول تغییرات ماهیانه حداکثر، جدول تغییرات ماهیانه حداقل جدول و تغییرات فصلی ارائه شده است. در جدول 2، تغییرات حداکثر ماهیانه، بیشترین میزان آلودگی در اردیبهشت ماه اتفاق افتاده و در جدول 3، تغییرات حداقل ماهیانه، کمترین میزان آلودگی در مهرماه به وقوع پیوسته است. با اندکی دقت در جدول 4، با عنوان تغییرات فصلی، مشخص می­شود که آلودگی در فصل تابستان و پاییز حداقل بوده و درفصول بهار و زمستان آلودگی گرد وغبار حداکثر می­باشد لذا از این نتایج می­توان در مدیریت و برنامه­ریزی شهری بهره­گیری نمود. برای مثال می­توان سعی نمود عملیات­های اجرایی

جدول شماره 2: جدول تغییرات ماهیانه حداکثر آلودگی گرد وغبار احواز(میکروگرم در متر مکعب)

حداکثر میزان آلودگی(میکروگرمبرمتر مکعب)	ماه	سال
1539	مرداد	86
3686	شهریور	86
3004	مهر	86
1040	آبان	86
3422	آذر	86
1851	دی	86
3300	بهمن	86
4200	اسفند	86
9360	فروردین	87
5740	اردیبهشت	87
2770	خرداد	87
1590	تیر	87
1590	مرداد	87

جدول شماره 3 جدول تغییرات ماهیانه حداقل آلودگی گرد وغبار اهوز(میکرو گرم در متر مکعب)

حداقل میزان آلودگی(میکرو گرم بر متر مکعب)	ماه	سال
1539	مرداد	86
2340	شهریور	86
424	مهر	86
553	آبان	86
839	آذر	86
511	دی	86
474	بهمن	86
547	اسفند	86
860	فروردین	87
1016	اردیبهشت	87
507	خرداد	87
660	تیر	87
1590	مرداد	87

جدول شماره 4 تغییرات فصلی میزان آلودگی گرد وغبار در احواز (میکرو گرم در متر مکعب)

حداکثر میزان آلودگی	فصل
9360	بهار
3686	تابستان
3422	پاییز
5721	زمستان

 منبع: منشاء و اثرات ریزگردهای استان احواز و لزوم اقدامات بیابان­زدایی،امیرحسین رجایی، کارشناس ارشد خاکشناسی، کارشناس مسئول اداره کل منابع طبیعی احواز و سینا عطارروشن، دکتری منابع طبیعی- علوم جنگل، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد احواز.