رفتن به محتوا
پادماز: همزمان باآبگیری سدهای بزرگ درشمال اقلیم احواز وذخیره شدن میلیاردها مترمکعب آب رودخانه های این اقلیم دردریاچه سدها، دهها زلزله اقلیم احواز را لرزانده اند. این امر درحالی صورت می گیرد که پیشتر سازمان رودهای بین المللی اعلام کرده بود که پس ازدومرحله آبگیری سریع سدکارون 3 درسال 2005- 2006، سه زلزله با قدرت 4، 4 ویکدهم و4 وسه دهم ریشتر اقلیم احواز را لرزانده است.
در سال گذشته 33 مورد زلزله در اقلیم احواز به وقوع پیوست که 20 مورد از اين زلزله ها در ماه های بهمن و اسفند روی داد واین یعنی بطور ميانگين هر سه روز این اقلیم شاهد يک زلزله بوده است .
بنا به اظهارات یک منبع آگاه در ستاد حوادث غیرمترقبه “قدرت زمين لرزه از 2 تا 5 و2 دهم ريشتر متفاوت بود و شهرستـان صالحیه در يک روز هفت بار شاهد زمين لرزه بوده است “.
این منبع مطلع، سدسازی بی رویه در اقلیم احواز را يکي از علل بروز زلزله هاي غيرمعمول عنوان کرد و گفته ا ست؛ هرچند مسئولان از بیان موضوع خودداری می کنند اما وقوع این همه زمین لرزه به علت آبگيري سدها در 6 ماه دوم سال در این استان است . ذخيره ميلياردها متر مکعب آب در مخازن ســدها ، فشار بيشتري به گسل هاي اطراف وارد مي کند و با آزاد شدن انرژي زمين، زلزله هايي به وقوع می پیوندد .
اقلیم احواز دارای بزرگترین سدهای کشور از جمله سد بزرگ کرخه ،دز ، کارون ،مارون و گتوند است. یک استاد دانشگاه هم با تاييـد تاثيـر سـدها در وقوع زلزله به آخرین نیوز گفته است: وقوع زمين لرزه هاي طولاني مدت همانند 2 ماه اخير خطرناک و اين گونه زمين لرزه هاي القايي که ناشي از ساخت سد است ممکن است با قدرت هاي بيشتر هم روي دهد چرا که مدت بروز آن طولانـي شــده است. براثر آبگيـري يا تغييرات ناگهانـي سطح آب درياچه هاي پشت سدها ، تزريق آب يا سيال هاي ديگر به داخل زمين و يا استخراج آنها ، مخصوصاً در جاهايي که گسل هاي فعال وجود دارد زمينلرزههايي ايجاد ميشود.
سازمان رودخانه های بین المللی درزمینه پدیده زلزله های ناشی از تغییرات سطح آب سدها که به “لرزه خیزی القایی مخازن سدها” (Reservoir-Induced Seismicity, RIS) معروف است؛ عواملی نظیر ارتفاع سد وحجم آب ذخیره شده دردریاچه آن رادرایجاد زلزله تعیین کننده می داند. همچنین این سازمان وقوع “لرزه خیزی القایی مخازن سدها” راهمزمان با آبگیری مخازن سدها دانسته که پس ازبالا رفتن آب دردریاچه سدها ازارتفاعی خاص به وقوع می پیوندد. این سازمان کشورهایی نظیر چین، ایران وترکیه وشیلی به دلیل داشتن سدهای بزرگ را نمونه ای از کشورهایی معرفی کرده است که سالانه شاهد وقوع دهها زلزله القایی هستند.
سازمان رودخانه های بین المللی وارد کردن وزن اضافه ناشی ازبارگذاری ارتفاع آب پشت سدها، افزایش فشار آّب نفوذی درسطح شکستگی های زمین، کاهش اصطکاک سطح گسلها به خاطر نقش نرم کنندگی آب را سه تاثیر مهم سدها درافزایش تنش های طبیعی لایه های زمین ووقوع زلزله ها معرفی می کند.
درهمین راستا براساس پژوهشی که پژوهشگاه بین المللی زلزه شناسی ومهندسی زلزله که درچهارمین کنفرانس ژئوفیزیک ایران ارائه شده بود پس ازاتمام آبگیری سد مسجدسلیمان در تاریخ 25 ژوئن 2002 میزان زلزله ها درمنطقه مخزن سد افزایش یافته است. این زلزله ها با متوسط 3.9 درمقیاس ریشتر رخ داده اند. همچنین بزرگترین لرزه القایی درایران باقدرت 5و 6 دهم ریشتر درتاریخ 25 سپتامبر 2002 درمنطقه اطراف سد مسجد سلیمان به وقوع پیوسته است(1).
بزرگترین زلزله القایی باقدرت 7 و9 دهم ریشتر در دوازدهم ماه مه سال 2008 میلادی درایالت سیچوان چین به وقوع پیوست. به اعتقاد دانشمندان چینی وآمریکایی زلزله سیچوان تحت تاثیر سد زیپینگ پو رخ داده است. این زلزله حدود 80 هزار شهروند چینی را به کشتن داد وبه 2380 سد خسارت وارد کرد.
1- محمدرضا ابراهیمی ومحمد تاتار- لرزه خیزی القایی درمخزن سد مسجد سلیمان، اردیبهشت 1389 شمسی